Miejscowość
Sztutowo: brama Mierzei i miejsce pamięci
Wieś nad Wisłą Królewską, od której zaczyna się właściwa Mierzeja. Latem spokojniejsza od sąsiadów, z dziką plażą za lasem i muzeum, obok którego nie przechodzi się obojętnie.
Gdzie leży i jak wygląda
Sztutowo to siedziba gminy, do której należą także Kąty Rybackie. Wieś rozłożyła się nad Wisłą Królewską, jednym z ramion ujściowych rzeki, kilka kilometrów od miejsca, gdzie wpada ona do Zalewu Wiślanego. Przez rzekę prowadzi most zwodzony, podnoszony dla jachtów płynących na zalew. Kto trafi na otwarcie, ma kilka minut darmowego widowiska.
Zabudowa jest typowo wiejska: domy z ogrodami, kilka sklepów, przystań. Letników jest tu wyraźnie mniej niż w Stegnie, co przekłada się na ceny i na atmosferę. Wieczorem słychać żaby, a nie muzykę z deptaka.
Plaża za lasem
Do morza jest ze Sztutowa około trzech kilometrów. Prowadzi tam asfaltowa droga przez las, zakończona parkingiem. Większość gości pokonuje ją rowerem albo samochodem, w sezonie kursuje też kolejka turystyczna. Odległość sprawia, że plaża jest szeroka i luźna nawet w środku lipca. Kąpielisko przy głównym wejściu jest strzeżone, a kilkaset metrów dalej zaczynają się odcinki, na których spotyka się głównie spacerowiczów z psami.
Muzeum Stutthof
Na skraju wsi znajduje się teren byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthof. Powstał 2 września 1939 roku i działał do maja 1945 roku. Zginęły w nim dziesiątki tysięcy ludzi z wielu krajów Europy. Dziś jest tu muzeum i miejsce pamięci, z zachowanymi barakami, bramą, komorą gazową i krematorium.
Zwiedzanie zajmuje od dwóch do trzech godzin i wymaga skupienia. Ekspozycja nie jest polecana młodszym dzieciom. Dobrze zaplanować tę wizytę na osobny dzień albo przynajmniej nie łączyć jej z plażowaniem, bo trudno potem od razu wrócić do wakacyjnego nastroju. Mimo to wielu gości uważa ją za najważniejszy punkt pobytu.
Kolejka, rower, kajak
Do Sztutowa dojeżdża w sezonie Żuławska Kolej Dojazdowa. Wąskotorowe wagoniki kursują stąd do Stegny, a po drodze, w Rybinie, przejeżdżają przez zabytkowy most obrotowy. Rowerzyści mają do wyboru leśną trasę w stronę Kątów Rybackich i Krynicy albo drogi przez Żuławy, płaskie jak stół, z kanałami i starymi domami podcieniowymi.
Wisła Królewska i pobliska Szkarpawa to dobre wody dla kajakarzy. Nurt jest leniwy, a brzegi porośnięte trzciną. Fragmenty tych rzek należą do Pętli Żuławskiej, szlaku wodnego łączącego Gdańsk, Elbląg i Malbork.
Zakupy i codzienne sprawy
Jako siedziba gminy Sztutowo ma to, czego brakuje mniejszym wsiom: sklepy spożywcze czynne cały rok, aptekę, pocztę, ośrodek zdrowia i stację paliw w niedalekiej okolicy. Dla osób planujących dłuższy pobyt, zwłaszcza z dziećmi albo ze starszymi rodzicami, to konkretny argument. Ceny w sklepach są tu bliższe zwykłym niż wakacyjnym, a po chleb nie stoi się w kolejce razem z połową turnusu. Przy głównej drodze działa kilka barów i smażalni, w których stołują się także miejscowi, co zwykle dobrze świadczy o kuchni.
Dla kogo to dobry adres
Sztutowo wybierają osoby, które traktują nocleg jako bazę wypadową. W dwadzieścia minut samochodem dojeżdża się stąd do Krynicy Morskiej, w dziesięć do Stegny, a przy tym unika się wieczornego gwaru. To także rozsądny wybór dla wędkarzy i wodniaków, bo przystań jest w samej wsi.
Baza noclegowa to przede wszystkim pokoje u gospodarzy, domki i kilka pensjonatów. Zanim wybierzesz termin, sprawdź aktualne oferty i zwróć uwagę na odległość od drogi wojewódzkiej. Latem ruch w stronę Krynicy jest spory, więc adres przy bocznej ulicy da więcej ciszy. Jeśli planujesz dojazdy na plażę rowerem, zapytaj gospodarza o zamykane miejsce na sprzęt.