Przyroda Mierzei: co żyje między morzem a zalewem

Park krajobrazowy

Większą część polskiego odcinka Mierzei obejmuje Park Krajobrazowy Mierzeja Wiślana, utworzony w 1985 roku. Chroni układ, który powstawał przez kilka tysięcy lat: plażę, wydmy białe i szare, bór sosnowy oraz szuwary nad zalewem. Każda z tych stref ma własny zestaw roślin i zwierząt, a wszystkie mieszczą się na przestrzeni kilometra lub dwóch.

Na Mierzei i w jej sąsiedztwie wyznaczono kilka rezerwatów. Warto odwiedzić przynajmniej dwa z nich, bo pokazują zupełnie różne oblicza tego miejsca.

Wydmy

Wydma to nie tylko górka piasku. Najbliżej plaży leży wydma biała, młoda i ruchliwa, którą trzymają w ryzach trawy: piaskownica zwyczajna i wydmuchrzyca. Ich korzenie sięgają kilku metrów w głąb. Rośnie tu też mikołajek nadmorski, kolczasta roślina o niebieskawych liściach, objęta ścisłą ochroną. Nie wolno jej zrywać ani wykopywać.

Dalej od brzegu zaczyna się wydma szara, porośnięta mchami i porostami, a za nią las. Najwyższe wzniesienia sięgają kilkudziesięciu metrów. Wielbłądzi Garb koło Krynicy Morskiej ma blisko pięćdziesiąt metrów wysokości.

Las

Dominuje bór sosnowy z domieszką brzozy. Na piasku rosną borówki, wrzosy i chrobotki. W wilgotniejszych zagłębieniach pojawiają się olsy. Osobliwością jest rezerwat Buki Mierzei Wiślanej w pobliżu Przebrna, gdzie zachował się fragment starego lasu bukowego z dębami. To pozostałość dawnych lasów liściastych, które kiedyś pokrywały znaczną część Mierzei, zanim wycięto je i zastąpiono sosną.

W lasach żyją dziki, sarny, jelenie, lisy i jenoty. O zmierzchu nad drogami polują nietoperze. Jesienią las wypełniają grzybiarze.

Kormorany z Kątów Rybackich

Rezerwat Kąty Rybackie chroni kolonię lęgową kormorana czarnego i czapli siwej. Ptaki gniazdują tu od XIX wieku, a rezerwat utworzono w 1957 roku. W szczytowych latach liczono kilka tysięcy par, co czyni tę kolonię największą w Polsce. Drzewa w centrum kolonii obumarły od ptasich odchodów i sterczą białe na tle zielonego boru.

Kormorany łowią na zalewie i w zatoce. Rybacy patrzą na nie niechętnie, przyrodnicy bronią. Spór trwa od dziesięcioleci i dobrze pokazuje, jak trudno pogodzić ochronę przyrody z gospodarką.

Mewia Łacha i foki

Przy ujściu Wisły leży rezerwat Mewia Łacha. Rzeka nanosi tu piasek, z którego powstają łachy i płytkie jeziorka. To jedyne w Polsce miejsce lęgów rybitwy czubatej i ważna ostoja wielu innych gatunków siewkowych. Jesienią i wiosną zatrzymują się tu tysiące ptaków wędrownych.

Największą sławę przyniosły rezerwatowi foki szare. Na łachach odpoczywa ich czasem kilkaset jednocześnie. Obserwuje się je z punktów widokowych po obu stronach rzeki. Fok nie wolno płoszyć ani podchodzić do nich bliżej, niż pozwala szlak. Zwierzę leżące samotnie na plaży zwykle nie potrzebuje pomocy, tylko odpoczynku. W razie wątpliwości dzwoni się na Błękitny Patrol WWF lub do Stacji Morskiej w Helu.

Szlak ptasich wędrówek

Mierzeja jest naturalnym korytarzem, którym ptaki lecą wzdłuż wybrzeża. Wiosną i jesienią w ciągu jednego dnia przelatują tu dziesiątki tysięcy osobników. Od lat działa w tym rejonie stacja obrączkowania ptaków prowadzona w ramach Akcji Bałtyckiej. Ornitolodzy chwytają ptaki w sieci, mierzą, ważą i wypuszczają z obrączką. Odwiedzający bywają mile widziani, o ile nie przeszkadzają w pracy.

Nad zalewem regularnie widuje się bieliki. Największy polski ptak drapieżny poluje na ryby i ptactwo wodne, a zimą przesiaduje na lodzie.

Zasady dla gości

Przyroda Mierzei jest odporna na sztormy, a wrażliwa na ludzi. Kilka reguł wystarczy, żeby jej nie szkodzić:

• Na plażę wchodź tylko wyznaczonymi przejściami. Wydeptana wydma zaczyna się rozwiewać.
• W rezerwatach trzymaj się szlaku i nie wprowadzaj psów.
• Nie karm dzików ani lisów. Zwierzę, które kojarzy człowieka z jedzeniem, staje się problemem.
• Ognisko i grill rozpalaj wyłącznie w miejscach do tego przeznaczonych. Bór sosnowy na piasku płonie błyskawicznie.
• Śmieci zabieraj ze sobą, także z plaży. Morze oddaje wszystko, co do niego trafi.